Nhiều bệnh nhân bị hóc dị vật sắc nhọn do tự tử hoặc bệnh nhân tâm thần, không kiểm soát được hành vi.
Các dị vật sắc nhọn thường kẹt lại và cắm vào thành thực quản, gây loét làm đau ngực, nuốt khó, nuốt vướng, nuốt đau thậm chí ói ra máu hoặc nặng hơn là thủng thực quản rồi lan sang các bộ phận gần thực quản như: thủng cung động mạch chủ gây mất máu ồ ạt và tử vong nhanh chóng, hoặc làm tràn khí màng phổi gây khó thở, thậm chí tràn vào trung thất
(khoang nằm trong lồng ngực giữa hai lá phổi) gây áp xe trung thất. Đây là một biến chứng rất nặng và dễ dẫn đến tử vong. Nếu dị vật may mắn không kẹt ở thực quản mà xuống dạ dày, ruột non và ruột già, kẹt lại ở dạ dày hay ruột non có thể gây đau bụng. Một số trường hợp gây thủng dạ dày, thủng ruột làm trào dịch trong dạ dày hay trong ruột ra ngoài ổ bụng, gây viêm màng bụng.
Các dị vật không sắc nhọn, thường kẹt lại ở thực quản do kích thước to, gây chèn ép các bộ phận ở gần thực quản. Triệu chứng chủ yếu là nôn ói, sợ ăn, ăn uống có cảm giác nghẹn, nặng ngực, trào ngược. Nếu chèn ép vào khí quản thì sẽ có triệu chứng ho, thở khò khè giống hen suyễn hay viêm phế quản; nếu chèn ép vào tim sẽ gây loạn nhịp tim, tức ngực, khó thở. Các loại dị vật này, tuy không gây thủng như dạng sắc nhọn, nhưng thường do kích thước lớn, không lọt qua được thực quản, nên gây dãn to đoạn thực quản phía trên và có thể làm vỡ thực quản gây viêm trung thất hoặc áp xe trung thất. Nếu dị vật nhỏ hơn, chèn ép thực quản lâu ngày, có thể gây lở loét và thủng thực quản. Nếu dị vật may mắn lọt qua khỏi thực quản xuống dạ dày và ruột non cũng sẽ dễ gây tắc ruột làm đau bụng dữ dội, căng bụng.
Với phương tiện nội soi bằng ống mềm qua đường miệng, bác sĩ sẽ phát hiện dị vật và có các dụng cụ để hỗ trợ gắp dị vật ra ngoài không cần phẫu thuật. Thậm chí, nếu đã có biến chứng loét hoặc chảy máu, bác sĩ vẫn có thể vá lại bằng kẹp qua nội soi, sau đó dùng thuốc chích hỗ trợ giúp lành vết loét. Thông thường trong vòng 24 giờ sau khi gắp dị vật, bệnh nhân được uống sữa lạnh và ăn cháo nguội để tránh loét thực quản.
ThS-BS Trần Ngọc Lưu Phương
(Phó khoa Nội Tiêu hóa -BV Nguyễn Tri Phương;Giảng viên Bộ môn Nội khoa -Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch)
| CÁCH PHÒNG TRÁNH HÓC DỊ VẬT - Chế biến thức ăn cẩn thận: Thức ăn nên được cắt ra từng miếng nhỏ. Người già và trẻ nhỏ nên được cho ăn thức ăn mềm, nhuyễn. Thận trọng khi chế biến thức ăn, nhất là thức ăn có xương (cá, gà…), trái cây có hạt. - Khi ăn uống nên chú ý: Ăn chậm, nhai kỹ. Nên ăn ở tư thế ngồi, đầu cao (nhất là đối với người già, trẻ nhỏ). Tập trung khi ăn uống, tránh nói chuyện khi đang nhai và nuốt. Không nên ăn quá khô, thiếu canh. Không nên ăn và nuốt miếng thức ăn quá to. - Khi uống thuốc: cần thận trọng xem kỹ từng loại thuốc, bóc vỏ cẩn thận. Nên uống từng viên một. KHI NUỐT NHẦM DỊ VẬT - Nếu không nhớ rõ, cần khai với bác sĩ cụ thể các triệu chứng ban đầu và diễn tiến. - Nếu biết rõ thì nên nhanh chóng đến bệnh viện để được nội soi gắp dị vật càng sớm càng tốt, tránh các biến chứng. - Không nên chữa mẹo hay cố gắng làm nôn ói vì không có lợi mà chỉ dễ gây biến chứng và làm chậm trễ thời gian đến bệnh viện. - Một điểm cần lưu ý là khi đã hóc dị vật hay nuốt nghẹn thì đừng nên cố gắng bằng mọi cách nuốt xuống vì có thể đẩy dị vật xuống sâu hơn, càng khiến bác sĩ khó gắp dị vật ra hơn và dễ gây biến chứng. |
Theo www.phunuonline.com.vn
